fbpx

Leiderschap bij paarden: de kracht van de kudde.

16-02-2018
Freek Janssen

Voor het bedrijfsleven bestaan veel theorieën, modellen en methodieken op het gebied van leiderschap, organisatie- en teamvorming en samenwerking. Het type organisatie, volwassenheid en cultuur van een organisatie bepalen welk model het beste past. Dit model wordt in de loop van de tijd verdiept en beter verankert, waarbij soms (gedwongen door omstandigheden) een veranderingsproces in gang wordt gezet dat toewerkt naar een ander model.

Instinctief hanteren natuurlijke paardenkuddes ook een model. In dat model zitten verschillende rollen verankerd die, zolang de samenstelling van de groep dat toelaat, door de paarden strikt nageleefd worden.

Voor een paard, maar ook voor de kudde als eenheid, is daar ook een belangrijke reden voor: paarden zijn prooidieren en hun leven staat volledig in dienst van (over)leven en veiligheid.

Die veiligheid wordt gezocht in optimale samenwerking: duidelijke en ondubbelzinnige onderlinge patronen en afspraken over eten, slapen, voedselverdeling en het houden van de wacht om eventueel onraad door roofdieren zo vroeg mogelijk te herkennen.

Deze hele samenwerking is systemisch bepaald.

Een kudde is een overlevingsstrategie: het collectieve geweten. Een paard dat in de natuur buiten de kudde komt zal verliezen wanneer een roofdier het paard in vizier heeft. En alhoewel in de Westerse wereld de paarden niet meer echt in kuddes leven, is de systemische basisbehoefte aan kuddevorming niet verdwenen. Wanneer een paard geïsoleerd wordt levert dat stress op bij het paard, maar ook als een groep paarden niet in balans is (niet ‘klopt’) zal dat leiden tot onrust wat de disbalans kan vergroten. Dit kan resulteren in stress, ongewenst gedrag en paarden die uit de groep vallen.

Herken je dit in de organisatie waarvoor je zelf werkt?

De rollen in een kudde

In een kudde paarden heerst een duidelijke en overzichtelijke rangorde en is een cruciale overlevingsstrategie. Vechten om je plaats in de groep is een continuproces, de paarden weten precies wie de baas is en respecteren dat ook. Sterker nog: het niet hebben van een baas is een van de grootste bedreigingen voor een kudde.

Ongeacht de grootte van een groep zijn er duidelijke rollen in een kudde. En alhoewel er voor een groep gedomesticeerde paarden eigenlijk geen natuurlijke bedreigingen meer zijn, blijven de rollen gehandhaafd.

De alfa-merrie is meestal een oudere merrie die haar rol in de kudde heeft verdiend door haar ervaring. Zij stuurt de kudde en instinctief weet ze waar ze de kudde naar voedsel en water naar toe moet bewegen en hoe lang ze op een bepaalde plaats blijven, ze loopt vooraan in de kudde. De andere paarden volgen. De alfa-merrie heeft haar status verdiend door vertrouwen en respect af te dwingen, dus niet door haar plaats in te nemen door vechten of intimidatie.

De leidende hengst is het paard dat de kudde bij elkaar houdt en beschermt. Het is de sterkste en meest intimiderende hengst van de groep en moet zich naar deze positie toevechten. Hierdoor laat hij zien dat hij deze plaats verdient waardoor de kudde zich bij hem veilig voelt. Hij loopt achteraan in de kudde zodat hij overzicht houdt en de achterste dieren op te drijven. De leidende hengst dekt, dienstbaar naar de kudde, de merries om de kudde in stand te houden.

Binnen de groep van overgebleven merries is een duidelijke sterke onderlinge rangorde. Deze rangorde bepaalt in welke volgorde er wordt gegeten en gedronken. Iedere merrie kent zijn plaats en respecteert deze, maar de dynamiek van de rangorde wordt continu uitgedaagd: de merries blijven proberen hoger in rangorde te komen zodat ze sneller kunnen eten en drinken.

Jonge paarden blijven tot ongeveer hun derde levensjaar onderdeel van de kudde en verlaten over het algemeen dan de kudde. Hierbij is er wel een duidelijk verschil tussen de hengsten en de merries:

  • Hengsten worden door de leidende hengst verdreven zodra ze een bedreiging voor zijn positie beginnen te vormen door te proberen zijn positie over te nemen. De hengsten die onderdanig blijven mogen blijven, maar zal geen merries dekken en vertoont geen typisch hengstengedrag. Verstoten jonge hengsten zoeken aansluiting bij een andere kudde met jonge hengsten. In dergelijke kuddes zijn dus meer hengsten waarin ze vecht- en veroveringstechnieken leren en sterker worden, waarna ze uiteindelijk een eigen kudde veroveren of opbouwen.
  • Merries blijven in principe onderdeel van de kudde, tenzij ze door een andere hengst worden veroverd. Dit kan enerzijds een leidende hengst zijn van een andere kudde, maar ook een jongere hengst die een eigen kudde samenstelt.

Vanuit systemisch perspectief heeft alles zijn plaats, dus ook de zwakke of oude paarden van de kudde. Ze blijven opgenomen in de kudde en worden beschermd, maar zodra het paard te zwak is en daarmee zelfs de kudde in gevaar brengt of vertraagt wordt het paard verstoten. Feitelijk is het daarmee ook ten dode opgeschreven: het paard wordt niet meer opgenomen in andere kuddes en heeft geen enkele groepsbescherming meer voor roofdieren. Voor een roofdier met honger is een zwak paard een eenvoudige prooi en zal eerder dat paard kiezen dan een paard dat onderdeel is van een kudde.

Groepsordening

Een ordening die wordt bepaald wordt snel geaccepteerd, ze kennen immers geen wraak of ambitie: een paard dat laag in de rangorde zit is daar kennelijk voor bedoeld en heeft zijn plaats in de kudde.

Er zijn een aantal factoren die meespelen bij het bepalen van de rangorde:

  • Het geslacht
  • Ervaring
  • Leeftijd
  • Gezondheid
  • Karakter

De ordening in een kudde is eigenlijk een complex van ordeningen die zijn bepaald tussen twee paarden. Dus paard X is hoger in rangorde dan paard Y, welke weer hoger in rangorde is dan paard Z. Datzelfde paard Z kan dan weer een hogere positie hebben dan paard X. In dit complex van ordening is er altijd 1 paard dat helemaal bovenaan en 1 paard dat helemaal onderaan de ordening zit.

Onderlinge communicatie

Omdat paarden prooidieren zijn is het noodzakelijk dat ze met elkaar communiceren met zo min mogelijk geluid: dat zou immers roofdieren kunnen aantrekken. Ze hebben zich dus aangeleerd om met elkaar te communiceren door hele subtiele, kleine, signalen. Hierdoor zijn ze in staat om binnen de kudde bijna continu met elkaar te communiceren met nauwelijks voor ons waarneembare signalen.

Meer informatie?

Laat je gegevens achter.
eyJpZCI6IjExIiwibGFiZWwiOiJDb250YWN0Zm9ybXVsaWVyIGZvb3RlciIsImFjdGl2ZSI6IjEiLCJvcmlnaW5hbF9pZCI6IjEiLCJ1bmlxdWVfaWQiOiJ3ZWZqMiIsInBhcmFtcyI6eyJlbmFibGVGb3JNZW1iZXJzaGlwIjoiMCIsInRwbCI6eyJ3aWR0aCI6IjEwMCIsIndpZHRoX21lYXN1cmUiOiIlIiwiYmdfdHlwZV8wIjoibm9uZSIsImJnX2ltZ18wIjoiIiwiYmdfY29sb3JfMCI6IiM4MWQ3NDIiLCJiZ190eXBlXzEiOiJjb2xvciIsImJnX2ltZ18xIjoiIiwiYmdfY29sb3JfMSI6IiMzMzMzMzMiLCJiZ190eXBlXzIiOiJjb2xvciIsImJnX2ltZ18yIjoiIiwiYmdfY29sb3JfMiI6IiMzMzMzMzMiLCJiZ190eXBlXzMiOiJjb2xvciIsImJnX2ltZ18zIjoiIiwiYmdfY29sb3JfMyI6IiMzMzMzMzMiLCJmaWVsZF9lcnJvcl9pbnZhbGlkIjoiIiwiZm9ybV9zZW50X21zZyI6IkJlZGFua3Qgdm9vciBqZSBiZXJpY2h0ISIsImZvcm1fc2VudF9tc2dfY29sb3IiOiIjNGFlOGVhIiwiaGlkZV9vbl9zdWJtaXQiOiIxIiwicmVkaXJlY3Rfb25fc3VibWl0IjoiIiwidGVzdF9lbWFpbCI6ImluZm9AZXF1aW5pdHkubmwiLCJzYXZlX2NvbnRhY3RzIjoiMSIsImV4cF9kZWxpbSI6IjsiLCJmYl9jb252ZXJ0X2Jhc2UiOiIiLCJwdWJfcG9zdF90eXBlIjoicG9zdCIsInB1Yl9wb3N0X3N0YXR1cyI6InB1Ymxpc2giLCJyZWdfd3BfY3JlYXRlX3VzZXJfcm9sZSI6InN1YnNjcmliZXIiLCJzdWJfZGVzdCI6IndwX3N1YnNjcmliZSIsInN1Yl93cF9jcmVhdGVfdXNlcl9yb2xlIjoic3Vic2NyaWJlciIsInN1Yl9tYWlsY2hpbXBfYXBpX2tleSI6IiIsInN1Yl9tYWlsY2hpbXBfZ3JvdXBzX2Z1bGwiOiIiLCJzdWJfYXdfY19rZXkiOiIiLCJzdWJfYXdfY19zZWNyZXQiOiIiLCJzdWJfYWNfYXBpX3VybCI6IiIsInN1Yl9hY19hcGlfa2V5IjoiIiwic3ViX2FyX2Zvcm1fYWN0aW9uIjoiIiwic3ViX2NrX2FwaV9rZXkiOiIiLCJzdWJfZmVlZGJfa2V5IjoiIiwic3ViX2dyX2FwaV9rZXkiOiIiLCJzdWJfZ3JfY3ljbGVfZGF5IjoiMCIsInN1Yl9pY19hcHBfaWQiOiIiLCJzdWJfaWNfYXBwX3VzZXIiOiIiLCJzdWJfaWNfYXBwX3Bhc3MiOiIiLCJzdWJfbWVtX2FjY19pZCI6IiIsInN1Yl9tZW1fcHVkX2tleSI6IiIsInN1Yl9tZW1fcHJpdl9rZXkiOiIiLCJzdWJfc2ZfYXBwX2lkIjoiIiwic3ViX3NnYV9pZCI6IiIsInN1Yl9zZ2FfbGlzdF9pZCI6IiIsInN1Yl9zZ2FfYWN0aXZhdGVfY29kZSI6IiIsInN1Yl9zYl9hcGlfa2V5IjoiIiwic3ViX3R4dF9jb25maXJtX3NlbnQiOiJDb25maXJtYXRpb24gbGluayB3YXMgc2VudCB0byB5b3VyIGVtYWlsIGFkZHJlc3MuIENoZWNrIHlvdXIgZW1haWwhIiwic3ViX3R4dF9zdWNjZXNzIjoiVGhhbmsgeW91IGZvciBzdWJzY3JpYmluZyEiLCJzdWJfdHh0X2ludmFsaWRfZW1haWwiOiJFbXB0eSBvciBpbnZhbGlkIGVtYWlsIiwic3ViX3R4dF9leGlzdHNfZW1haWwiOiJFbXB0eSBvciBpbnZhbGlkIGVtYWlsIiwic3ViX3JlZGlyZWN0X3VybCI6IiIsInN1Yl90eHRfY29uZmlybV9tYWlsX3N1YmplY3QiOiJDb25maXJtIHN1YnNjcmlwdGlvbiBvbiBbc2l0ZW5hbWVdIiwic3ViX3R4dF9jb25maXJtX21haWxfZnJvbSI6ImluZm9AZXF1aW5pdHkubmwiLCJzdWJfdHh0X2NvbmZpcm1fbWFpbF9tZXNzYWdlIjoiWW91IHN1YnNjcmliZWQgb24gc2l0ZSA8YSBocmVmPVwiW3NpdGV1cmxdXCI+W3NpdGVuYW1lXTxcL2E+LiBGb2xsb3cgPGEgaHJlZj1cIltjb25maXJtX2xpbmtdXCI+dGhpcyBsaW5rPFwvYT4gdG8gY29tcGxldGUgeW91ciBzdWJzY3JpcHRpb24uIElmIHlvdSBkaWQgbm90IHN1YnNjcmliZSBoZXJlIC0ganVzdCBpZ25vcmUgdGhpcyBtZXNzYWdlLiIsInN1Yl90eHRfc3Vic2NyaWJlcl9tYWlsX3N1YmplY3QiOiJbc2l0ZW5hbWVdIFlvdXIgdXNlcm5hbWUgYW5kIHBhc3N3b3JkIiwic3ViX3R4dF9zdWJzY3JpYmVyX21haWxfZnJvbSI6ImluZm9AZXF1aW5pdHkubmwiLCJzdWJfdHh0X3N1YnNjcmliZXJfbWFpbF9tZXNzYWdlIjoiVXNlcm5hbWU6IFt1c2VyX2xvZ2luXTxiciBcLz5QYXNzd29yZDogW3Bhc3N3b3JkXTxiciBcLz5bbG9naW5fdXJsXSIsInN1Yl9yZWRpcmVjdF9lbWFpbF9leGlzdHMiOiIiLCJzdWJfbmV3X2VtYWlsIjoiaW5mb0BlcXVpbml0eS5ubCIsInN1Yl9uZXdfc3ViamVjdCI6Ik5ldyBTdWJzY3JpYmVyIG9uIEVxdWluaXR5Iiwic3ViX25ld19tZXNzYWdlIjoiWW91IGhhdmUgbmV3IHN1YnNjcmliZXIgb24geW91ciBzaXRlIDxhIGhyZWY9XCJbc2l0ZXVybF1cIj5bc2l0ZW5hbWVdPFwvYT4sIGhlcmUgaXMgc3Vic2NyaWJlciBpbmZvcm1hdGlvbjo8YnIgXC8+W3N1YnNjcmliZXJfZGF0YV0iLCJmaWVsZF93cmFwcGVyIjoiPGRpdiBbZmllbGRfc2hlbGxfY2xhc3Nlc10gW2ZpZWxkX3NoZWxsX3N0eWxlc10+W2ZpZWxkXTxcL2Rpdj4ifSwiZmllbGRzIjpbeyJic19jbGFzc19pZCI6IjEyIiwibmFtZSI6IiIsImxhYmVsIjoiIiwicGxhY2Vob2xkZXIiOiIiLCJ2YWx1ZSI6IiIsImh0bWwiOiJodG1sZGVsaW0iLCJtYW5kYXRvcnkiOiIwIiwiYWRkX2NsYXNzZXMiOiIiLCJhZGRfc3R5bGVzIjoiIiwiYWRkX2F0dHIiOiIifSx7ImJzX2NsYXNzX2lkIjoiMTIiLCJuYW1lIjoiZmlyc3RfbmFtZSIsImxhYmVsIjoiIiwicGxhY2Vob2xkZXIiOiJOYWFtIiwidmFsdWUiOiIiLCJ2YWx1ZV9wcmVzZXQiOiIiLCJodG1sIjoidGV4dCIsIm1hbmRhdG9yeSI6IjEiLCJtaW5fc2l6ZSI6IiIsIm1heF9zaXplIjoiIiwiYWRkX2NsYXNzZXMiOiIiLCJhZGRfc3R5bGVzIjoiIiwiYWRkX2F0dHIiOiIiLCJ2bl9vbmx5X251bWJlciI6IjAiLCJ2bl9vbmx5X2xldHRlcnMiOiIwIiwidm5fcGF0dGVybiI6IjAiLCJ2bl9lcXVhbCI6IiIsImljb25fY2xhc3MiOiIiLCJpY29uX3NpemUiOiIiLCJpY29uX2NvbG9yIjoiIiwidGVybXMiOiIifSx7ImJzX2NsYXNzX2lkIjoiMTIiLCJuYW1lIjoiZW1haWwiLCJsYWJlbCI6IiIsInBsYWNlaG9sZGVyIjoiRS1tYWlsIGFkcmVzIiwidmFsdWUiOiIiLCJ2YWx1ZV9wcmVzZXQiOiIiLCJodG1sIjoiZW1haWwiLCJtYW5kYXRvcnkiOiIxIiwibWluX3NpemUiOiIiLCJtYXhfc2l6ZSI6IiIsImFkZF9jbGFzc2VzIjoiIiwiYWRkX3N0eWxlcyI6IiIsImFkZF9hdHRyIjoiIiwidm5fb25seV9udW1iZXIiOiIwIiwidm5fb25seV9sZXR0ZXJzIjoiMCIsInZuX3BhdHRlcm4iOiIwIiwidm5fZXF1YWwiOiIiLCJpY29uX2NsYXNzIjoiIiwiaWNvbl9zaXplIjoiIiwiaWNvbl9jb2xvciI6IiIsInRlcm1zIjoiIn0seyJic19jbGFzc19pZCI6IjEyIiwibmFtZSI6InBob25lIiwibGFiZWwiOiIiLCJwbGFjZWhvbGRlciI6IlRlbGVmb29ubnVtbWVyIiwidmFsdWUiOiIiLCJ2YWx1ZV9wcmVzZXQiOiIiLCJodG1sIjoidGV4dCIsIm1hbmRhdG9yeSI6IjAiLCJtaW5fc2l6ZSI6IiIsIm1heF9zaXplIjoiIiwiYWRkX2NsYXNzZXMiOiIiLCJhZGRfc3R5bGVzIjoiIiwiYWRkX2F0dHIiOiIiLCJ2bl9vbmx5X251bWJlciI6IjAiLCJ2bl9vbmx5X2xldHRlcnMiOiIwIiwidm5fcGF0dGVybiI6IjAiLCJ2bl9lcXVhbCI6IiIsImljb25fY2xhc3MiOiIiLCJpY29uX3NpemUiOiIiLCJpY29uX2NvbG9yIjoiIiwidGVybXMiOiIifSx7ImJzX2NsYXNzX2lkIjoiMTIiLCJuYW1lIjoibWVzc2FnZSIsImxhYmVsIjoiIiwicGxhY2Vob2xkZXIiOiJCZXJpY2h0IiwidmFsdWUiOiIiLCJ2YWx1ZV9wcmVzZXQiOiIiLCJodG1sIjoidGV4dGFyZWEiLCJtYW5kYXRvcnkiOiIxIiwibWluX3NpemUiOiIiLCJtYXhfc2l6ZSI6IiIsImFkZF9jbGFzc2VzIjoiIiwiYWRkX3N0eWxlcyI6IiIsImFkZF9hdHRyIjoiIiwidm5fb25seV9udW1iZXIiOiIwIiwidm5fb25seV9sZXR0ZXJzIjoiMCIsInZuX3BhdHRlcm4iOiIwIiwidm5fZXF1YWwiOiIiLCJpY29uX2NsYXNzIjoiIiwiaWNvbl9zaXplIjoiIiwiaWNvbl9jb2xvciI6IiIsInRlcm1zIjoiIn0seyJic19jbGFzc19pZCI6IjEyIiwibmFtZSI6InNlbmQiLCJsYWJlbCI6IlZlcnplbmRlbiIsImh0bWwiOiJzdWJtaXQiLCJhZGRfY2xhc3NlcyI6IiIsImFkZF9zdHlsZXMiOiIiLCJhZGRfYXR0ciI6IiIsImljb25fY2xhc3MiOiIiLCJpY29uX3NpemUiOiIiLCJpY29uX2NvbG9yIjoiIiwidGVybXMiOiIifV0sIm9wdHNfYXR0cnMiOnsiYmdfbnVtYmVyIjoiNCJ9fSwiaW1nX3ByZXZpZXciOiJiYXNlLWNvbnRhY3QuanBnIiwidmlld3MiOiIyNjk2MCIsInVuaXF1ZV92aWV3cyI6IjkwNTIiLCJhY3Rpb25zIjoiMzkiLCJzb3J0X29yZGVyIjoiMSIsImlzX3BybyI6IjAiLCJhYl9pZCI6IjAiLCJkYXRlX2NyZWF0ZWQiOiIyMDE2LTA1LTAzIDE1OjAxOjAzIiwiaW1nX3ByZXZpZXdfdXJsIjoiaHR0cHM6XC9cL3N1cHN5c3RpYy00MmQ3Lmt4Y2RuLmNvbVwvX2Fzc2V0c1wvZm9ybXNcL2ltZ1wvcHJldmlld1wvYmFzZS1jb250YWN0LmpwZyIsInZpZXdfaWQiOiIxMV8yNDc2NDMiLCJ2aWV3X2h0bWxfaWQiOiJjc3BGb3JtU2hlbGxfMTFfMjQ3NjQzIiwiY29ubmVjdF9oYXNoIjoiODU0YWJkNTEyNmViNzFlYmY1YzRiMDY4ODIyODdhN2YifQ==

Gegevens

  • De Kouwenberg 2, Tilburg
  • 084 - 872 86 46
  • info@equinity.nl
  • NL 25 KNAB 0254881505
  • BTW: NL855699164B01
  • KvK: 64513920
  • CAT therapeut: CM2354-21-08-20

  • CAT prestatiecode: 24505

  • AGB code: 90109144

Aangesloten bij

  • KREAC Level 3

  • CAT Level 4

  • GAT

  • NOBCO
  • EAGALA
  • EMCC

Ik val als CAT-therapeut onder Wkkgz-klachtrecht en tuchtrecht bij de Geschilleninstantie Alternatieve Therapeuten (GAT). GAT is een rijks erkende en volledig onafhankelijke Wkkgz geschillencommissie. Voor meer informatie over mijn klachtenregeling zie: https://gatgeschillen.nl/

Ik werk als CAT-therapeut volgens de richtlijnen van de GAT-beroepscode. Voor meer informatie zie: https://gatgeschillen.nl/beroepscode/

© 2020 Equinity BV | Alle rechten voorbehouden | Algemene voorwaarden | Privacy statement